W przypadkach wskazanych w ustawie odpowiednie organy (najczęściej policja) są uprawnione do zatrzymania osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia. Procedura ta jest szczegółowo uregulowana w Kodeksie postępowania karnego oraz Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. Zatrzymanie nie może prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia osoby, wobec której jest stosowane. Dlatego ustawodawca przewidział badania lekarskie osoby zatrzymanej w sprawie o wykroczenie.
Pierwsza pomoc wobec osoby zatrzymanej
Zgodnie z przepisami rozporządzenia zatrzymanemu należy udzielić niezwłocznie pierwszej pomocy lub kwalifikowanej pierwszej pomocy w przypadku nagłego zagrożenia zdrowotnego. Stan ten do zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym stan polegający na nagłym lub przewidywanym w krótkim czasie pojawieniu się objawów pogarszania zdrowia, którego bezpośrednim następstwem może być poważne uszkodzenie funkcji organizmu lub uszkodzenie ciała lub utrata życia, wymagający podjęcia natychmiastowych medycznych czynności ratunkowych i leczenia.
W przypadku stanu nagłego zagrożenia policja musi powiadomić dyspozytora medycznego i postępować zgodnie z jego wskazówkami.
Kiedy przeprowadza się badania lekarskie osoby zatrzymanej
Istnieją dwie kategorie spraw, w których obowiązkowo należy przeprowadzić badanie lekarskie. Po pierwsze, należy je wykonać, gdy osoba zatrzymana:
- oświadczy, że cierpi na schorzenia wymagające stałego lub okresowego leczenia, którego przerwanie powodowałoby zagrożenie życia lub zdrowia;
- żąda przeprowadzenia badania lekarskiego;
- posiada widoczne obrażenia ciała niewskazujące na stan nagłego zagrożenia zdrowotnego.
Dodatkowo badania są konieczne, gdy z posiadanych przez policję informacji lub z okoliczności sprawy wynika, że osoba zatrzymana to:
- kobieta w ciąży lub karmiąca piersią;
- osoba chora zakaźnie;
- osoba z zaburzeniami psychicznymi;
- nieletni po spożyciu alkoholu lub innego, podobnie działającego środka.
Przeprowadzenie badania
Badanie lekarskie powinien przeprowadzić lekarz udzielający świadczeń na miejscu. Ewentualnie może być to lekarz pracujący w najbliższym podmiocie medycznym właściwym ze względu na stan zdrowia zatrzymanego.
Badanie przeprowadza się niezwłocznie, jeśli zachodzi taka konieczność – przed innymi oczekującymi osobami. O tym, czy podczas badania może być obecny policjant, decyduje lekarz.
Przewóz osoby zatrzymanej na badania
Przewozu zatrzymanego do najbliższego, właściwego podmiotu leczniczego dokonuje policja. Przepisy przewidują dwa specjalne tryby przewozu:
- osoby z zaburzeniami psychicznymi, które dopuściły się zamachu na życie lub zdrowie człowieka lub w sposób gwałtowny niszczą lub uszkadzają przedmioty znajdujące się w jej otoczeniu przewożone są specjalistycznym środkiem transportu sanitarnego;
- osoby z punktu pierwszego, osoby potrzebujące pierwszej pomocy oraz osoby chore zakaźnie przewożone są specjalistycznym środkiem transportu sanitarnego w obecności policjanta, jeśli wynika to z decyzji osoby kierującej akcją medyczną.
Badania lekarskie osoby zatrzymanej – wyniki
Po przeprowadzeniu badania lekarz może wydać dwie decyzje.
Po pierwsze, lekarz może stwierdzić brak przeciwwskazań medycznych do przebywania osoby w pomieszczeniu przeznaczonym dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia, w pokoju przejściowym, tymczasowym pomieszczeniu przejściowym, policyjnej izbie dziecka, areszcie śledczym, zakładzie karnym, schronisku dla nieletnich, zakładzie poprawczym lub okręgowym ośrodku wychowawczym. Lekarz może jednak stwierdzić wskazania do stosowania konkretnych leków i ich dawkowania.
W innym przypadku lekarz stwierdza wystąpienie przeciwwskazań do przebywania w pomieszczeniu opisanym wyżej oraz konieczność skierowania jej do podmiotu leczniczego. Jednocześnie lekarz powinien zadecydować, czy przewiezienie osoby zatrzymanej do podmiotu leczniczego nastąpi policyjnym środkiem transportu czy specjalistycznym środkiem transportu sanitarnego, o którym była mowa wyżej.
Ściągnij wzór zaświadczenia dotyczącego osoby zatrzymanej.
Dokumentowanie czynności
Policjant ma obowiązek poinformowania dyżurnego komendy lub komisariatu o każdym przypadku:
- udzielenia osobie zatrzymanej pierwszej pomocy, kwalifikowanej pierwszej pomocy, poddania osoby zatrzymanej badaniu lekarskiemu lub wykonania medycznych czynności ratunkowych;
- odmowy osoby zatrzymanej na udzielenie jej pierwszej pomocy, kwalifikowanej pierwszej pomocy, na poddanie się badaniu lekarskiemu lub medycznym czynnościom ratunkowym albo zachowania tej osoby uniemożliwiającego dokonanie takich czynności
Powyższe informacje są umieszczane w policyjnych systemach informatycznych lub w książce przebiegu służby.
Dodatkowo policjant powinien sporządzić na okoliczność odmowy notatkę urzędową. W notatce tej odnotowuje się w szczególności imię i nazwisko lekarza, w obecności którego nastąpiła odmowa, albo fakt, że odmowa nastąpiła podczas nieobecności lekarza.
Brak zgody osoby zatrzymanej na badanie
Zgodnie z § 8 rozporządzenia brak zgody osoby zatrzymanej na udzielenie jej pierwszej pomocy, kwalifikowanej pierwszej pomocy, na przeprowadzenie badania lekarskiego lub wykonanie medycznych czynności ratunkowych nie stanowi przeszkody w umieszczeniu tej osoby w:
- pomieszczeniu przeznaczonym dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia;
- pokoju przejściowym;
- tymczasowym pomieszczeniu przejściowym;
- policyjnej izbie dziecka;
- areszcie śledczym;
- zakładzie karnym;
- schronisku dla nieletnich;
- zakładzie poprawczym;
- okręgowym ośrodku wychowawczym.
Jestem adwokatem od spraw wykroczeń z Piły, Chodzieży, Trzcianki, Wałcza i okolic. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o prawie wykroczeń, zachęcam do sięgnięcia po moje publikacje – przystępne opracowania kodeksów, które ułatwiają szybką i skuteczną naukę – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia oraz Kodeks wykroczeń. Jeśli masz sprawę, w której potrzebujesz pełnomocnika, zapraszam do zakładki kontakt.