O tym, jak wygląda formularz mandatów karnych oraz w jaki sposób funkcjonariusz może mandat nałożyć, decyduje rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego z dnia 22 lutego 2002 r. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 96 § 3 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.
Wzór formularza mandatów
Przepisy przewidują, że formularz służący do nakładania mandatu składa się z pięciu odcinków oznaczonych literami od A do E. Odcinki oznaczono serią i numerem i ułożono w książkę w postaci bloczka, umieszczoną w zespolonym pakiecie, z zachowaniem ciągłości numeracji. Odcinki od A do D są wykonane na papierze samokopiującym.
Dodatkowo funkcjonariusz może także wygenerować mandat w systemie teleinformatycznym. Wzór formularza jest ten sam, przy czym z oczywistych powodów nie ma bloczka z kartkami.
Obowiązek wylegitymowania się
Zgodnie z § 3 rozporządzenia, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, funkcjonariusz nakładający grzywnę na żądanie sprawcy wykroczenia jest obowiązany okazać dokument uprawniający go do nałożenia grzywny w drodze mandatu karnego.
Z przepisu powyższego wynikają następujące wnioski:
- okazania takiego dokumentu może nastąpić tylko na żądanie sprawcy wykroczenia, a nie osoby trzeciej;
- zobowiązany do takiego okazania jest wyłącznie funkcjonariusz nakładający mandat.
Mandat kredytowany
Nakładając mandat kredytowany funkcjonariusz oddziela część A i B od pozostałych i na odcinku A wpisuje wysokość grzywny, chyba że sprawca zapłacił w formie bezgotówkowej, a na odcinku C wpisuje wysokość grzywny, dane sprawcy, opis zachowania i kwalifikację prawną, liczbę punktów karnych oraz numer służbowy funkcjonariusza. Na odcinku C podpisuje się sprawca. Sprawca otrzymuje odcinki A-C, a jeśli zapłacił bezgotówkowo – tylko C.
Jeśli sprawca przyjął mandat i go podpisał, odcinki A-C można mu przesłać przesyłką poleconą. W takiej sytuacji na odcinku D sprawca udziela zgody.
Sprawca może wyrazić zgodę na przyjęcie lub doręczenie mandatu z systemu teleinformatycznego przy pomocy środków komunikacji elektronicznej. Wtedy doręczenia mandatu polega na udostępnieniu go do pobrania i samodzielnego wydrukowania z platformy internetowej. Sprawca będzie potrzebował kwalifikowanego podpisu elektronicznego, zaufanego albo osobistego.
Mandat gotówkowy
Wystawiając mandat gotówkowy funkcjonariusz na odcinku C wpisuje wysokość mandatu i wypełnia go tak, jak przy kredytowanym. Przyjęcie mandatu następuje przez podpis na tym odcinku. Przy mandacie gotówkowym i kredytowanym, jeśli zapłacono w formie bezgotówkowej, należy odpowiednio wypełnić odcinki C i D.
Pouczenie
Zgodnie z § 6 rozporządzenia przed potwierdzeniem przez sprawcę wykroczenia przyjęcia mandatu karnego kredytowanego lub gotówkowego, funkcjonariusz ma obowiązek pouczyć sprawcę wykroczenia o prawie odmowy przyjęcia mandatu karnego i o skutkach prawnych takiej odmowy.
Wzór mandatów zaocznych
Mandat zaoczny wypełnia się tak, jak kredytowany. Odcinki A-C należy sprawcy przedstawić lub doręczyć. Mandat można pozostawić osobie pełnoletniej, która zobowiąże się do przekazania go sprawcy wykroczenia. Osoba ta potwierdza otrzymanie odcinków A-C poprzez wpisanie swojego imienia, nazwiska i adresu miejsca zamieszkania na odwrocie odcinka D oraz składa podpis.
Jeśli nie można doręczyć odcinków A-C w żaden sposób, na drzwiach mieszkania sprawcy lub w miejscu widocznym umieszcza się zawiadomienie. Zawiadomienie powinno wskazywać gdzie i kiedy odcinki mandatu karnego pozostawiono, oraz że należy je odebrać w ciągu 7 dni. Musi także zawierać pouczenie, że odcinki mandatu karnego nieodebrane w terminie uważa się za doręczone.
Jestem adwokatem od spraw wykroczeń z Piły, Chodzieży, Trzcianki, Wałcza i okolic. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o prawie wykroczeń, zachęcam do sięgnięcia po moje publikacje – przystępne opracowania kodeksów, które ułatwiają szybką i skuteczną naukę – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia oraz Kodeks wykroczeń. Jeśli masz sprawę, w której potrzebujesz pełnomocnika, zapraszam do zakładki kontakt.