Sąd Najwyższy przez wiele lat regularnie wypowiadał się na temat wąskiego katalogu osób, które mogą wnosić skargi kasacyjne w sprawach o wykroczenia. Przy okazji jednej z takich spraw (III KK 410/15) konieczne stało się ustalenie, czy zmiana przez sąd odwoławczy kwalifikacji prawnej z przestępstwa na wykroczenie automatycznie zmienia tryb postępowania i uniemożliwia wniesienie kasacji stronom procesu.
Teza postanowienia Sądu Najwyższego w sprawie III KK 410/15
Sąd Najwyższy w postanowieniu Izby Karnej z dnia 10 grudnia 2015 r. w sprawie o sygnaturze III KK 410/15 stwierdził, że „sprawą o wykroczenie” jest nie tylko sprawa prowadzona w trybie przewidzianym w k.p.w., ale także sprawa prowadzona na podstawie przepisów k.p.k., jeżeli ostatecznie dojdzie do wydania orzeczenia uznającego czyn za wykroczenie. Odnosi się to również do sytuacji, gdy dopiero uczyni to sąd drugiej instancji, rozpoznając środek odwoławczy.
Stan faktyczny w sprawie III KK 410/15
Sąd rejonowy skazał dwóch oskarżonych za czyny z art. 220 § 2 i 1 k.k. w zbiegu z art. 156 § 2 i 1 pkt 2 k.k. Apelację od tego wyroku wniósł obrońca. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego sąd okręgowy zmienił kwalifikację prawną na wykroczenie i umorzył sprawę z uwagi na przedawnienie karalności.
Stanowisko skarżącego
Z takim orzeczeniem nie zgodził się oskarżyciel posiłkowy, który w kasacji zarzucił sądowi okręgowemu rażące naruszenie prawa, tj. obrazę art. 17 § 1 pkt 6 KPK, będącą uchybieniem określonym w art. 439 § 1 pkt 9 KPK. Obraza polegała na niezasadnym przyjęciu, że zachodzi przedawnienie karalności w sytuacji, gdy zarzucany czyn wypełnia znamiona art. 220 § 2 i § 1 k.k. w zb. z art. 156 § 2 i § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., w związku z czym nie doszło do przedawnienia jego karalności.
Argumentacja Sądu Najwyższego
SN stwierdził, że „sprawą o wykroczenie” jest nie tylko sprawa prowadzona w trybie przewidzianym w k.p.w. To także sprawa prowadzona na podstawie przepisów k.p.k., jeżeli ostatecznie dojdzie do wydania orzeczenia uznającego czyn za wykroczenie. Fakt, że kwalifikację wykroczeniową ustalił dopiero sąd odwoławczy, nie ma tutaj znaczenia.
Za takim postawieniem sprawy przemawia art. 400 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. Jeżeli po rozpoczęciu przewodu ujawni się, że czyn stanowi wykroczenie, sąd rozpoznaje ją w tym samym składzie. Stosuje także w dalszym jej toku przepisy Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.
Sąd Najwyższy zauważył, że sąd odwoławczy zmienił pierwotną kwalifikację na art. 283 § 1 k.p., przez co należało ocenić, czy karalność tego wykroczenia już przypadkiem nie ustała.
Konsekwencją powyższego było stwierdzenie, że oskarżyciel posiłkowy nie może wnieść skargi kasacyjnej, ponieważ zgodnie z art. 110 § 1 k.p.w. takie prawo mają tylko Prokurator Generalny, RPO, Zastępca Prokuratora Generalnego i Rzecznik Praw Dziecka.
Jestem adwokatem od spraw wykroczeń z Piły, Chodzieży, Trzcianki, Wałcza i okolic. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o prawie wykroczeń, zachęcam do sięgnięcia po moje publikacje – przystępne opracowania kodeksów, które ułatwiają szybką i skuteczną naukę – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia oraz Kodeks wykroczeń. Jeśli masz sprawę, w której potrzebujesz pełnomocnika, zapraszam do zakładki kontakt.